دانش پزشکی

پزشکی و اجتماعی

 
ساعت ٥:٥۱ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٥/٤/٢۳  کلمات کلیدی:

                                 پیری صورت

دکتر مجید لاهوتی(جراح پلاستیک)

با افزایش سن انسان تغییراتی در ساختمان های مختلف بدن رخ می دهد که اکثرا به صورت تغییرات درونی بروز نموده و در مواردی مانند چهره انسان‚این تحولات به شکل اشکار و واضح دیده می شود.تحولاتی که بیرحمانه اثار تازیانه زمان بر وجود انسان را در صورت وی به نمایش می گذارد و این پدیده چیزی است که در بحث پزشکی از ان تحت عنوان Fasial Aging یاد می کنیم.

چگونگی روند پیر شدن پوست در سال های اخیر توسط گروه های مختلف علمی بررسی شده است.به طور کلی این روند شامل کاهش پیشروندهُ ضخامت و انعطاف پذیری(الاستیسیته) پوست و در نتیجه نقصان چسبندگی ان به لایه های زیر جلد می باشد.شل شدگی و افتادگی این پوشش پوستی که دچار پدیدهُ فوق گردیده است با ﺁتروفی پیشروندهُ نسوج چربی‚عضلات و استخوانهای صورت تشدید می شود.با پیشرفت این روند نیروی جاذبه باعث افت پوست و ﺁویخته شدن ان از نواحی محکم تر زیرین می گردد.در ناحیهُ گونه‚چربی قابل توجهی که در جلوی عضلهُ ماستر وجود دارد به مرور دچار کاهش ضخامت و حجم شده و باعث افزایش عمق چین نازولبیال می شود.ادامهُ این پدیده در بخش های پایین تر صورت و چانه موجب بروز چینهای اضافه و غبغب می گردد.ﺁرتروفی چربی ناحیهُ بوکال نیز تظاهرات ناشی از تحولات فوق را شدت می بخشد. تغییرات اولیهُ ناشی از سن و حدود 30 سالگی به صورت افزایش چین ها و شل شدگی پوست پلک بالا‚چین های ضعیف کناره های خارجی اربیت((CrowsFeet و افزایش عمق چین نازولبیال بروز می نماید.در حدود 40 سالگی چین های پلک و ناز ولبیال عمیق تر شده و خطوط پیشانی و بین دو ابرو مشخص تر می گردند. در سن 50 سالگی پوست پوشانندهُ فک تحتانی دچار ﺁویختگی شده‚خطوط گردن پدیدار و نوک بینی شروع به پایین ﺁمدن می نماید.استرس های روحی‚بیماریهای مزمن و همراه‚انقباضات مکرر عضلات صورت ‚ترومای موضعی و کشش های پوستی و تغییرات مکرر وزن بدن پدیدهُ سالخوردگی پوست را تشدید می کنند.

از دیدگاه هیستوپاتولوژیک نیز پدیدهُ سالخوردگی یا پیری مترادف با ﺁتروفی می باشد.در این روند‚اتصالات درم-اپی درم که در پوست جوان بسیار محکم و پایدار و به صورت زنجیره ای می باشد‚صاف و کم استحکام گردیده و به این ترتیب مقاومت ساختمان پوستی کاهش می یابد.

تعداد سلولهای رنگدانه ای(ملانوسیت)و نیز لانگرهانس رو به نقصان می گذارد.مهمترین تغییرات پوستی در این پدیده متوجه لایهُ درم می باشد به طوری که تمام عناصر اصلی ان(شامل مادهُ زمینه ای‚کلاژن و فیبرهای الاستیک) با افزایش سن تحلیل می روند.فیبرهای الاستیک در پوست جوان 2 تا 4 درصد از حجم درم را به خود اختصاص می دهد.این درصد با افزایش سن کاهش می یابد و در نتیجه پوست خاصیت ارتجاعی خود را از دست می دهد.لذا هنگامیکه پوست کشیده می شود به حالت اولیهُ خود بر نمی گردد.از طرفی کلاژن موجود در درم نیز دچار تغییراتی می شود.با افزایش سن کلاژن درم نیز دچار تغییراتی می شود.درم در پوست نرمال یک انسان بالغ حاوی کلاژن تیپ ҐوШ به نسبت 6 به 1 می باشد.با بالا رفتن سن‚هم مقدار توتال کلاژن و هم این نیبت کاهش می یابد.

در اکثر افراد پروسهُ پیری ناشی از تعامل پدیدهُ ﺁتروفی(که توسط فاکتورهای ژنتیک هدایت می شوند) و عوامل محیطی(خارجی) می باشد.امروزه مشخص گردیده است که تغییرات ناشی از ﺁسیب های اشعهُ زیان ﺁور خورشید که در پوست اتفاق می افتد با تغییرات ناشی از افزایش سن(پیر شدن پوست) متفاوت است.به عبارت دیگر صدمات ناشی از اشعه تنها ممکن است ﺁثار سالخوردگی پوست را نمایان سازد امّا ماهیّت ﺁنها یکی نمی باشد.به طوری که بر خلاف ﺁنچه که در تغییرات پوست در اثر افزایش سن رخ می دهد و شامل ﺁتروفی ساختمان های اصلی پوست می باشد در تغییرات بجا مانده از ﺁسیب اشعهُ کیهانی‚حداقل در مراحل اوّلیهُ ﺁن نشان دهندهُ پدیدهُ هیپر پلاستیک است.در اپیدرم ﺁتی پی سلولی و افزایش ضخامت و نیز بلوغ غیر طبیعی سلول های کراتینوسیت دیده می شود.علامت اصلی بافت شناسی در ﺁسیب های ناشی از اشعه تغییراتی است که در ساختمان درم رخ می دهد و تحت عنوان الاستوز((Elastosis شناخته می شود.در این حالت مقدار زیادی فیبرهای الاستیک که دچار افزایش ضخامت و اختلال ساختمانی شده است در داخل درم رسوب می نمایند.

 

منبع:مجله پزشکی امروز